ჟურნალისტიკა მარტივი პროფესია არასდროს ყოფილა. ჟურნალისტის ყოველდღიური სამუშაო ინფორმაციის მოძიებას, ფაქტების გადამოწმებას, სხვადასხვა მხარის მოსმენასა და საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანი საკითხების გაშუქებას მოიცავს.
თუმცა ბოლო პერიოდში საქართველოში მედიის მუშაობის პირობებზე არაერთი კითხვა გაჩნდა.
საერთაშორისო ორგანიზაციების შეფასებები აჩვენებს, რომ ქვეყანაში მედიის თავისუფლების მიმართულებით არსებული მდგომარეობა გამოწვევებით ხასიათდება. „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ (RSF) 2026 წლის მსოფლიო პრესის თავისუფლების ინდექსში საქართველოს 180 ქვეყანას შორის 135-ე ადგილზე აყენებს. წინა წლის ინდექსში საქართველო 114-ე პოზიციაზე იყო. (Civil Georgia)
ეს მაჩვენებელი თავისთავად არ ნიშნავს იმას, რომ საქართველოში მედია აღარ არსებობს ან ჟურნალისტებს მუშაობა აღარ შეუძლიათ.
პირიქით — საქართველოში დღესაც მუშაობს არაერთი მედიასაშუალება, ჟურნალისტი და რედაქცია, რომლებიც ყოველდღიურად ცდილობენ საზოგადოებისთვის ინფორმაციის მიწოდებას.
თუმცა მნიშვნელოვანია, რა პირობებში უწევთ მათ ამის გაკეთება.
მედიის თავისუფლება მხოლოდ იმის შესაძლებლობა არ არის, რომ ჟურნალისტმა ინფორმაცია გამოაქვეყნოს. მნიშვნელოვანია, ჰქონდეს შესაძლებლობა, დასვას კითხვები, მოიძიოს განსხვავებული მოსაზრებები, გააშუქოს საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანი საკითხები და პროფესიული საქმიანობის ფარგლებში განსხვავებული პოზიციებიც წარმოადგინოს.
ამასთან, თავისუფალი ჟურნალისტიკა პასუხისმგებლობასაც გულისხმობს.
ინფორმაცია უნდა იყოს გადამოწმებული, ბრალდებას უნდა ახლდეს შესაბამისი წყარო, ხოლო საკითხთან დაკავშირებულ მხარეს უნდა ჰქონდეს საკუთარი პოზიციის დაფიქსირების შესაძლებლობა.
სწორედ ამ პრინციპებზე დგას პროფესიული ჟურნალისტიკა.
მედიის მდგომარეობაზე საუბრისას ყურადღება ექცევა არა მხოლოდ ჟურნალისტებზე შესაძლო ზეწოლის შემთხვევებს, არამედ იმ სამართლებრივ და ეკონომიკურ გარემოსაც, რომელშიც მედიას უწევს მუშაობა.
საერთაშორისო მედიის ორგანიზაციები ბოლო პერიოდში საქართველოში სწორედ ამ საკითხებზე მიუთითებენ. Media Freedom Rapid Response-ის პარტნიორმა ორგანიზაციებმა 2026 წლის მაისში განაცხადეს, რომ ქვეყანაში მედიის თავისუფლების მდგომარეობა მნიშვნელოვნად გაუარესდა და ჟურნალისტური საქმიანობისთვის არსებული გარემო დამატებით გამოწვევებს ქმნის. (European Federation of Journalists)
ამავე დროს, მედიისთვის მნიშვნელოვანი საკითხია ეკონომიკური მდგრადობაც.
დამოუკიდებელი და განსაკუთრებით მცირე მედიასაშუალებისთვის ყოველდღიური საქმიანობა დაკავშირებულია არაერთ ხარჯთან — ტექნიკა, თანამშრომლები, ტრანსპორტი, ტექნიკური მომსახურება, ვებგვერდი, ინფორმაციის მოპოვება და სხვა აუცილებელი რესურსები.
ამიტომ მედიის თავისუფლებაზე საუბარი მხოლოდ პოლიტიკური ან სამართლებრივი კუთხით არ უნდა შემოიფარგლოს.
უნდა ვისაუბროთ იმაზეც, შეუძლია თუ არა მედიას დამოუკიდებლად არსებობა და პროფესიული სტანდარტების შენარჩუნება.
ჩემი აზრით, ყველაზე მნიშვნელოვანი სწორედ ეს არის.
მედიის დამოუკიდებლობა არ ნიშნავს, რომ ჟურნალისტი ყოველთვის მართალია.
არც იმას ნიშნავს, რომ ყველა მედიასაშუალებას ერთი და იგივე პოზიცია უნდა ჰქონდეს.
პირიქით — ჯანსაღ მედიაგარემოში განსხვავებული შეხედულებების არსებობა ბუნებრივი და აუცილებელია.
მთავარია, მკითხველს ჰქონდეს არჩევანის შესაძლებლობა და ინფორმაცია მიიღოს სხვადასხვა წყაროდან.
საზოგადოებას კი აქვს უფლება, იცოდეს არა მხოლოდ ის, რასაც ერთი კონკრეტული მედიასაშუალება მიიჩნევს მნიშვნელოვნად, არამედ მოისმინოს განსხვავებული პოზიციებიც და საკუთარი დასკვნა თავად გამოიტანოს.
ამიტომ მედიის თავისუფლებაზე საუბრისას არც მხოლოდ ერთი მხარის დადანაშაულებაა სწორი და არც პრობლემების იგნორირება.
საჭიროა საუბარი ფაქტებზე.
საჭიროა პროფესიული სტანდარტების დაცვა.
საჭიროა ჟურნალისტის უფლებების დაცვაც და ჟურნალისტის პასუხისმგებლობის ხაზგასმაც.
და, ალბათ, ყველაზე მნიშვნელოვანი — მედიის მიმართ ნდობა მხოლოდ ჟურნალისტებმა კი არა, მთლიანად საზოგადოებამ უნდა შეინარჩუნოს.
რადგან როდესაც ადამიანი კარგავს ნდობას მედიაზე, ის მხოლოდ ერთ მედიასაშუალებას არ შორდება — ის კარგავს შესაძლებლობას, სხვადასხვა წყაროსგან მიღებული ინფორმაცია შეადაროს და საკუთარი შეხედულება ჩამოაყალიბოს.
დღეს, როდესაც საქართველოში მედიის გარემოს შესახებ განსხვავებული შეფასებები არსებობს, ალბათ ყველაზე სწორი კითხვაა არა — „თავისუფალი მედია არსებობს თუ აღარ არსებობს?“
არამედ:
„როგორ უნდა შევინარჩუნოთ ისეთი მედია, რომელიც იქნება პროფესიული, დამოუკიდებელი, პასუხისმგებლიანი და მკითხველის ნდობის ღირსი?“
ეს კითხვა პასუხს ყოველდღიურად ითხოვს — როგორც ჟურნალისტებისგან, ისე საზოგადოებისგან.
თიკო შუშანაშვილი
Newsplus.ge-ის დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი